http://www.opowiadania.pl/  

Zarejestruj się  Powiedz o nas innym  Kontakt z nami  Dodaj do ulubionych  Startuj z opowiadań  Pomoc 

 

Moje konto Moje portfolio
Ulubione opowiadania
autorzy

Strona główna Jak zacząć Chcę poczytać Chcę opublikować Autorzy Katalog opowiadań Szukaj
Sponsorowane Polecane Ranking Nagrody Poscredy Wyślij wiadomość Forum

Sponsorowane:
152

Wybory MUSZĄ być powtórzone

  PKW robi sobie jaja z ludzi.  

UŻYTKOWNIK

Nie zalogowany
Logowanie
Załóż nowe konto

KONKURS

W listopadzie nagrodą jest książka
James Joyce
Arturo Marcelo Pascual
Powodzenia.

SPONSOROWANE

Wybory MUSZĄ być powtórzone

PKW robi sobie jaja z ludzi.

Szklana góra

Szukając na skróty drogi do szczęścia, bohater popada w alkoholizm.

Krąg VII

Sugestywnie. Klimatycznie. Symbolicznie. I nic więcej nie napiszę, bo to byłby spoiler. Krótkie, więc zachęcam do zapoznania się, jeśli masz chwilę.

Będzie co ma być

krótki przegląd przez pory roku ze szczególnym uwzględnieniem tego co za oknem.

Krzyż

Przeczytaj i spróbuj zrozumieć, co powinno spotkać właśnie Ciebie.

Marzyciele

Opowiadanko fantasy, które dzieje się w tym samym świecie co "Klęska czarnego władcy", ale poza tym nie ma z nim nic wspólnego. Uwaga, dość długie i nudne! Coś o szansie spełnienia marzeń przez dwóch, wprost sobie przeciwnych, marzycieli.

Ojcze Nasz

Nie za wszystko da się przeprosić.Nie wszystko można wybaczyć.Nie wszystko da się naprawić.Ale wszystko można zacząć od nowa.

Nokturn 2/4

Poczułem się jak Adam. Opanował mnie szał nadawania nazw. I tak pomieszczenie A1-a zostało salonem, a A1-b sypialnią.

Drugi raz

Dopadły mnie mdłości. Ślina napływała do ust i ciężko było ją przełykać. Przeznaczenie tych narzędzi było dla mnie jasne. Byłem przygotowany do sekcji zwłok. Moich własnych zwłok... (Nie każdy jednak otrzyma drugą szansę)

Chlorofilowie

Jedno z opowiadań przynależące do zbioru tekstów futurystycznych "Futurystyka"

WYBIERZ TYP

Opowiadanie
Powieść
Scenariusz
Poezja
Dramat
Poradnik
Felieton
Reportaż
Komentarz
Inny

CZYTAJ

NOWE OPOWIAD.
NOWE TYTUŁY
POPULARNE
NAJLEPSZE
LOSOWE

ON-LINE

Serwis przegląda:
606
użytkowników.

Gości:
603
Zalogowanych:
3
Użytkownicy on-line

REKLAMA

POZYCJA: 49258

49258

Jaskinia Platona

wersja do druku

wyślij do znajomych

brak ocen

brak komentarzy

dodaj do ulubionych

Data
08-12-06

Typ
I
-inny
Kategoria
Filozofia/-/-
Rozmiar
11 kb
Czytane
1302
Głosy
0
Ocena
0.00

Zmiany
08-12-06

Dostęp
W -wszyscy
Przeznaczenie
--

Autor: Sphiratrioth Podpis: Sphiratrioth
off-line wyślij wiadomość pokaż portfolio

znajdź opow. tego autora

dodaj do ulubionych autorów
Esej na lekcję filozofii

Opublikowany w:

Jaskinia Platona

„Jaskinia Platona”

Jaskinia Platona… mądre przesłanie, o którym ludzie nie wiedzą, nie pamiętają, albo po prostu nie rozumieją jego treści. Naprawdę od innych poglądów starożytnych filozofów, ich idei, ewent. porad jak należy żyć, mit o jaskini Platona zasadniczo się różni. Wielu na pewno spyta czym i zasypią mnie milionami podobnych rozważań, przytoczą wiele historii i przeciwnych poglądów, aby udowodnić, że się mylę. Jednak naprawdę istnieje coś, co powoduje, że „Jaskinia” jest w pewnym sensie wyjątkowa. Otóż charakteryzuję się ponadczasowością i prosta prawda, którą niesie ze sobą pozostanie zawsze aktualna. Dzieje się tak dlatego, gdyż „Jaskinia” zawiera odwołania do ludzkiej natury, a jak wszyscy wiemy, ona pozostaje niezmienna. Ale zacznę od początku…
Platon w „Republice” (7, sekcja 514) pisze: "Wyobraź sobie ludzi żyjących w... jaskini... od dzieciństwa przykutych do miejsca... nie mogących obejrzeć się za siebie... dlatego za nimi płonie ogień, na którego tle poruszają się postacie... a więźniowie widzą tylko ich cienie na ścianie przed sobą". Taka perspektywa na pierwszy rzut oka okazuje się dość naiwna, a może nawet trochę zabawna. Już słyszę stwierdzenia: „To niemożliwe, przecież któryś z więźniów ze zwykłej ludzkiej ciekawości znalazłby sposób, by wyswobodzić się i sprawdzić, skąd biorą się te cienie i co jest za jego plecami.” Oczywiście Platon dobrze o tym wiedział i dalej opowiada, że właśnie tak się stało. Jeden, niepokorny, albo po prostu ciekawski człowiek wyswobadza się, wstaje, ogląda za siebie… W pierwszej chwili widzi zapalony ogień i całe fałszywe przedstawienie. W następnej patrzy dalej i oślepia go jaskrawe światło. Idzie w jego kierunku, by wreszcie opuścić jaskinię. Po pewnym czasie oczy przyzwyczajają się do jasności i nasz „odkrywca” spostrzega rzeczy, których nie spodziewał się zobaczyć. Jego oczom ukazują się łąki, lasy, potoki, kwiaty, niebo, słońce, zwierzęta… Ogółem coś zupełnie odmiennego od cieni na ścianie, oglądanych przez całe życie. „Odkrywca” jest zaskoczony i zauroczony pięknem świata. Coś jednak nie daje mu spokoju… Przecież w jaskini pozostawił swych towarzyszy. Nie może pozwolić, aby nadal myśleli, iż życie składa się tylko z jaskini i złudnych cieni. Wraca, zaczyna tłumaczyć im, że to, w co wierzą okazało się kłamstwem, a na zewnątrz czeka na nich piękno, prawda, coś lepszego…
Teraz dzieje się dziwny incydent. Zdenerwowani więźniowie zabijają „Odkrywcę”, po czym zwyczajnie wracają do swego zajęcia – oglądania cieni na ścianie. Ale co tak naprawdę się stało? Co skłoniło ludzi do zamordowania przyjaciela, z którym spędzili całe życie? Przecież on po prostu chciał poznać nowe rzeczy, a gdy to zrobił nie zapomniał o towarzyszach i próbował pokazać wszystko również im. Może więźniowie byli bezlitosnymi, dzikimi mordercami? Wychowali się sami w jaskini, bez dostępu do świata, to normalne. Sprawa nie jest jednak taka prosta… Musimy pamiętać, że „Jaskinia” jest tylko pewną przenośnią, w której Platon ukazuje nam jakąś mądrość. Zapewne wszyscy znamy „idee”, świat realny i idealny, którego odzwierciedleniem jest ten pierwszy, z jedną różnicą – rzeczy w świecie idealnym są idealne i niezmienne. (Heh… kolejne odwołanie do prastarych poglądów filozoficznych… przewaga rzeczy niezmiennych, nad zmiennymi, pierwszy poruszyciel, powrotne wejście do tej samej rzeki, materia podstawowa…) Idąc dalej, Platon twierdził, że wszystko, co poznajemy za pomocą zmysłów jest tylko niedokładnym odwzorowaniem właśnie idei, a naprawdę świat poznać możemy tylko przy pomocy zrozumienia istoty rzeczy („wzorców” wszystkiego, co nas otacza). Tu właśnie kryje się główne założenie teorii poznania i podwaliny idealizmu. Ja jednak osobiście nie rozpatrywałbym „Jaskini” tylko, jako odzwierciedlenia tej właśnie teorii, ale jak już napisałem, dostrzegam w niej pewną stałą, ponadczasową prawdę – przesłanie dla ludzkości.
Platon, będący uczniem Sokratesa, którego historię dobrze znamy na pewno wyniósł wiele z nauk swego mistrza i widział, czym się to skończyło. Sokrates podążał za prawdą i poszukiwał mądrości, irytując przy tym niektórych ludzi aż tak, że ostatecznie zapłacił za to śmiercią. Na pewno znalazło to swe odbicie w uporządkowanym świecie Platona. Nagle cos doskonałego – demokracja, sama zniszczyła wielkiego człowieka. I z jakiego powodu? Po prostu był inny niż reszta i ciągle dążył do poszerzania swej wiedzy, a zbyt duża wiedza jest czasem niebezpieczna. W pewnym sensie możemy odnaleźć podobieństwa pomiędzy „Odkrywcą” Platona, a jego mistrzem. Obaj dążyli do poznania rzeczy, które nigdy nie zostały poznane, mieli otwarte i elastyczne umysły, a gdy dowiedzieli się wiele, zawsze chcieli podzielić się tą wiedzą z resztą społeczeństwa. Oczywiście obaj zapłacili za to śmiercią.. „Odkrywca” próbował pokazać nowe rzeczy, ścieżki, możliwości życia. Tym samym brutalnie burzył uporządkowany, choć fałszywy świat więźniów jaskini. Działało to niezmiennie tysiące lat temu i będzie nadal obowiązywało przez kolejne miliardy wieków. Jeśli burzymy komuś uporządkowaną, wygodną skorupę, w której żył bardzo długo, choćby okazała się fałszywa i zła, on będzie bał się ją opuścić, może nie będzie chciał uwierzyć, że rzeczywiście to, co mówimy jest prawdą, albo zwyczajnie prostszym rozwiązaniem okaże się pozostanie w niej, niż odkrywanie czegoś zupełnie nowego od początku. W końcu lepsze jest zło, które znamy, niż obce, nieprzewidywalne. Takim „złem” dla więźniów jaskini stał się realny świat, znajdujący się na wyciągnięcie ręki – o wiele za blisko. Dlatego zamordowali swego pobratymca. Niszczył ich spokój i porządek umysłowy, intelektualny, życiowy, więc uznali go za zagrożenie. Tak samo, jednak naprawdę stało się z Sokratesem, a Platon bez cienia wątpliwości ukazał nam to w swej wizji jaskini. Tak więc „Jaskinię” postrzegam raczej kilkuwymiarowo.
Teraz nadszedł czas na zderzenie teorii z praktyką… Nie będę już zanudzał wszystkich wywodem, z którego trudno zrozumieć cokolwiek, ani jakimś naukowym bełkotem. Zamiast tego podam kilka ciekawych przykładów z filmów, literatury, dotykających, choć może nie dosłownie i otwarcie idealizmu, oraz samej teorii jaskini.
Jakiś czas temu miałem szczęście przeczytać bardzo ciekawą książkę… „Kosiarz Umysłów” S. Kinga. Oczywiście skusił mnie do tego atrakcyjny tytuł, jednak to dzieło niesie za sobą coś więcej… (nawiasem mówiąc powstała również bardzo dobra ekranizacja opowiadania). King przedstawia nam historię, genialnego naukowca, prowadzącego badania nad stymulatorami i prostolinijnego ogrodnika, upośledzonego umysłowo. Doktor sprawia, że spokojny, sympatyczny i pokojowo nastawiony chłopak staje się najinteligentniejszym bytem we wszechświecie. Swoim umysłem jest w stanie ogarnąć wszelkie granice i postrzegać świat właśnie na poziomie samych idei, prawd i ostatecznie odrzuca świat materialny, zostaje potężnym i krwiożerczym mutantem, dążącym do zagłady tego właśnie świata i ludzkości.
Innym przykładem może być film „Łowca Androidów” Ridleya Scotta, na podstawie powieści Philipa K. Dicka. Tam człowiek sam tworzy klony – idealnie wyczyszczone człowieczeństwo, materię. Dążąc drogą idei konstruuje coś, co również obraca się przeciwko niemu i okazuje się bardzo trudne do pokonania.
Jak widzimy, mamy tu do czynienia z dążeniem do rzeczy idealnych, próbą stworzenia w świecie realnym czegoś, co będzie dokładnym odbiciem samej idei. Normalnie, „jak w mordę strzelił” - Platon. Sam filozof nie był jednak ani szalonym naukowcem, ani głupcem. Potrafił zachować umiar w swych rozważaniach i nie miał zamiaru wcielać ich wszystkich w życie. Pokazywał nam tylko prawdy, rządzące światem, oraz te, które uważał za takie. Dalej, nie mam zamiaru przytaczać kolejnych oklepanych przykładów, dajmy na to palantiru z „Władcy Pierścieni”, doprowadzającego króla Gondoru – Denethora do obłędu w takim stopniu, że chce spalić swego syna. (Chociaż jest to ciekawy, jednak wykorzystany już przez kogoś pomysł :P)
Teraz nadszedł czas na ukazanie chyba najciekawszego odniesienia do filozofii Platona, w pewnym momencie dotykającego nawet samej „Jaskini”. Niestety nie jestem w stanie przytoczyć tytułu, ani autora powieści. Wypożyczyłem ją kiedyś z biblioteki, bardzo mnie wciągnęła, przeczytałem ją w jeden dzień. Ukazuje nam świat bez czasu. A raczej nie świat w znanym nam znaczeniu tego słowa. Pewną sieć wymiarów i „rasę najwyższą”, nieposiadającą materialnego ciała, ale niebędącą jednak żadną ideą, czy odległą siłą. Potrafią przemierzać bez ograniczeń wszystkie wymiary, tworzyć nowe, a co najważniejsze dzielić swą dusze na części, formować w kształt fizycznego bytu o nieograniczonych mocach, poprzez który kontrolują wykreowane przez siebie światy. Nie prowadzą wojen, nie sprzeczają się. Są po prostu ponad to. W pewnym momencie pojawia się niepokorny człowiek. Żyjąc w jednym z wymiarów, rządzonym przez potężnego „Wyższego”, zaczyna buntować się ustalonym zasadom i dociekać ich źródła. Odkrywa całą prawdę o wymiarach, możliwości podróży pomiędzy nimi, a także dowiaduje się o ich prawdziwych panach. Zamierza wypowiedzieć wojnę swemu „Wyższemu” i o dziwo namawia do tego cały wymiar, w którym mieszka. „Wyższy” nie zamierza jednak się bronić. Podąża do innych sfer i w swej mądrości wciąga rebeliantów w pogoń. Tam zostają oni zmasakrowani przez połączony sojusz dwóch wymiarów. „Wyższy” przewidział, co się stanie i nawet nie musiał walczyć z przeciwnikami. Po prostu doprowadził ich do samo destrukcji.
Jak pewnie wszyscy zauważyli, zadziałała ta sama zasada, co w micie o jaskini Platona. Ludziom było wygodniej żyć, jak dotąd, więc kiedy pojawili się bracia, mający zamiar zburzyć ład i porządek ich postrzegania, rozumowania, po prostu zostali wyeliminowani.
Podsumowując, właśnie dlatego uważam, że mit o jaskini Platona jest czymś genialnym i ponadczasowym. Ukazuje z początku w pogmatwany i naiwny sposób całą prawdę o nas samych. Może właśnie z tego powodu, choćby dziś spotykamy się z ludźmi, mówiącymi nam różne rzeczy, a nasza czysta logika podświadomie podpowiada, iż mogą być prawdą, jednak dla własnego bezpieczeństwa i wygody staramy się zbić jej argumenty, czasem po prostu zaczynamy awanturę i zmuszamy tą drugą osobę za wszelka cenę do ustąpienia. Mówiąc krótko sami tworzymy sobie świat w świecie. Istna jaskinia Platona.

Podpis: 

Sphiratrioth Czerwiec 2008 r.
 

Dodaj ocenę i (lub) komentarz

wersja do druku

wyślij do znajomych

brak ocen

brak komentarzy

dodaj do ulubionych

ZALOGUJ SIĘ ŻEBY DODAĆ OCENĘ

Twoja ocena:
5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1

ZALOGUJ SIĘ ŻEBY DODAĆ KOMENTARZ
Twój komentarz:

zmień kolor tła zmień kolor tła zmień kolor tła zmień kolor tła

zmiejsz czcionkę czcionka standardowa powiększ czcionkę powiększ czcionkę
Szklana góra Krąg VII Będzie co ma być
Szukając na skróty drogi do szczęścia, bohater popada w alkoholizm. Sugestywnie. Klimatycznie. Symbolicznie. I nic więcej nie napiszę, bo to byłby spoiler. Krótkie, więc zachęcam do zapoznania się, jeśli masz chwilę. krótki przegląd przez pory roku ze szczególnym uwzględnieniem tego co za oknem.
Sponsorowane: 120Sponsorowane: 50
Auto płaci: 100
Sponsorowane: 50
Auto płaci: 50

 

KATEGORIE:

więcej >

Akcja
Dla dzieci
Fantastyka
Filozofia
Finanse
Historia
Horror
Komedia
Kryminał
Kultura
Medycyna
Melodramat
Militaria
Mitologia
Muzyka
Nauka
Opowiadania.pl
Polityka
Przygoda
Religia
Romans
Thriller
Wojna
Zbrodnia
O firmie Polityka prywatności Umowa użytkownika serwisu Prawa autorskie
Reklama w serwisie Statystyki Bannery Linki
Zarejestruj się  Powiedz o nas innym  Kontakt z nami  Dodaj do ulubionych  Startuj z opowiadań  Pomoc
 

www.opowiadania.pl Copyright (c) 2003-2014 by NEXAR All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Prawa autorskie do publikowanych treści należą do ich autorów. Nazwy i znaki firmowe innych firm oraz produktów należą do ich właścicieli i zostały użyte wyłącznie w celu informacyjnym.